Web Sitesi Erişilebilirliği Nedir? WCAG 2.2 Rehberi
WCAG 2.2 nedir, Türkiye'de hangi kurumlar için zorunludur? Erişilebilir web tasarım uygulamaları ve kontrol listesini öğrenin
WCAG 2.2 ilkeleri, Türkiye'deki güncel mevzuat çerçevesi ve erişilebilir web tasarım uygulamaları.
Web sitesi erişilebilirliği; görme, işitme, hareket veya bilişsel farklılıkları olan kullanıcıların da web içeriğinize ve işlevlerinize erişebilmesini sağlayan tasarım ve geliştirme uygulamalarıdır. Uluslararası referans standart, W3C tarafından yayımlanan WCAG (Web Content Accessibility Guidelines) 2.2'dir.
WCAG 2.2 nedir?
WCAG 2.2, W3C'nin web içeriğinin erişilebilir olması için yayımladığı güncel uluslararası standarttır ve dört temel ilke üzerine kuruludur:
- Algılanabilir: İçerik, kullanıcının algılayabileceği şekilde sunulmalıdır (örn. görsellere alternatif metin).
- Kullanılabilir: Arayüz, yalnızca fareyle değil klavyeyle de kullanılabilmelidir.
- Anlaşılabilir: İçerik ve arayüz davranışı öngörülebilir ve anlaşılır olmalıdır.
- Sağlam: İçerik, farklı tarayıcı ve yardımcı teknolojilerle (ekran okuyucu gibi) uyumlu çalışmalıdır.
Uygunluk seviyeleri A, AA ve AAA olarak sıralanır; A en temel, AAA en kapsamlı seviyedir. Çoğu düzenleme ve yaygın uygulama AA seviyesini hedefler.
Türkiye'deki mevzuat
Türkiye'de dijital erişilebilirlik, 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun ve 2022 yılında yürürlüğe giren "Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca Hazırlanacak İnternet Sitelerinin ve Mobil Uygulamaların Erişilebilir Olmasına İlişkin Yönetmelik" ile çerçevelenmiştir. 2025/10 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile bu yükümlülük kamu kurumları, belediyeler, bankalar, üniversiteler, hastaneler ve okullar için asgari WCAG 2.2 Seviye A uyumluluğunu zorunlu kılmıştır.
Bu yükümlülük öncelikle kamu kurumları ve belirli düzenlemeye tabi kuruluşlar içindir; her özel işletmenin aynı tarihte ve aynı kapsamda zorunlu yükümlülüğe sahip olduğu genellenemez. Kendi sektörünüz ve kuruluş tipiniz için güncel yükümlülüğü ilgili resmî kaynaklardan veya hukuki danışmanlıkla teyit etmenizi öneririz.
Erişilebilir tasarım uygulamaları
| Uygulama | Neden önemli? |
|---|---|
| Klavye ile kullanım | Fare kullanamayan ziyaretçiler menü, form ve bağlantıları klavyeyle gezebilmelidir. |
| Görsel alternatif metinler (alt text) | Ekran okuyucular görseli bu metinle kullanıcıya aktarır. |
| Renk kontrastı | Düşük kontrast metni, görme güçlüğü olan kullanıcılar için okunaksız yapar. |
| Doğru başlık yapısı (H1-H6) | Ekran okuyucu kullanıcıları sayfada başlıklar arasında gezinebilir. |
| Form etiketleri | Her form alanının ne istediği açıkça etiketlenmelidir. |
| Anlaşılır hata mesajları | Form hatası, hangi alanın ve neden hatalı olduğunu açıkça belirtmelidir. |
| Odak görünürlüğü (focus) | Klavyeyle gezinirken hangi öğenin seçili olduğu görsel olarak belli olmalıdır. |
| Ekran okuyucu uyumu | Sayfa yapısı, yardımcı teknolojilerin içeriği doğru yorumlamasına izin vermelidir. |
| Mobil erişilebilirlik | Dokunma alanları yeterince büyük ve birbirinden ayrı olmalıdır. |
Erişilebilirlik nasıl test edilir?
Otomatik araçlar (tarayıcı eklentileri, tarama yazılımları) kontrast, eksik alt metin veya form etiketi gibi teknik sorunların bir kısmını hızlıca tespit edebilir. Ancak otomatik bir test tek başına tam uyumluluk garantisi vermez; klavye ile gezinme, ekran okuyucu deneyimi ve içerik anlaşılırlığı gibi konular manuel değerlendirme gerektirir. Kapsamlı bir inceleme, otomatik tarama ile manuel testin birlikte kullanılmasını gerektirir.
Erişilebilirlik ve SEO ilişkisi
Erişilebilirlik ile teknik SEO bazı uygulamaları paylaşır: anlamlı başlık hiyerarşisi, açıklayıcı alt metinler, net form etiketleri ve iyi bir site mimarisi hem erişilebilirliğe hem arama motorlarının içeriği anlamasına katkı sağlar. Ancak WCAG uyumluluğu otomatik olarak SEO başarısı getirmez; bunlar kesişen ama ayrı çalışma alanlarıdır.
Erişilebilirlik kontrol listesi
- Site tamamen klavye ile kullanılabiliyor mu?
- Tüm anlamlı görsellerde alt metin var mı?
- Metin/arka plan kontrastı yeterli mi?
- Başlık hiyerarşisi (H1-H6) mantıklı mı?
- Form alanları doğru etiketlenmiş mi?
- Hata mesajları anlaşılır mı?
- Klavye odağı görsel olarak belli mi?
- Mobilde dokunma alanları yeterince büyük mü?
Ticari Hizmet Yönlendirmesi
TTR Bilişim, web tasarım projelerinde erişilebilirlik uygulamalarını (kontrast, klavye kullanımı, form etiketleri, başlık yapısı) tasarım ve geliştirme sürecine dahil edebilir. Mevcut sitenizde erişilebilirlik değerlendirmesi veya iyileştirmesi için web tasarım hizmetimizi inceleyebilirsiniz. Belirli bir sertifikasyon, resmî uygunluk belgesi veya garanti edilmiş tam uyumluluk taahhüt etmiyoruz; kapsam, ihtiyacınıza göre teklif aşamasında netleşir.
Sık Sorulan Sorular
WCAG 2.2 nedir?
W3C'nin web içeriğinin erişilebilir olması için yayımladığı, algılanabilir/kullanılabilir/anlaşılabilir/sağlam ilkelerine dayanan güncel uluslararası standarttır.
Her işletme WCAG'a uymak zorunda mı?
Türkiye'de güncel düzenleme öncelikle kamu kurumları ve belirli düzenlemeye tabi kuruluşlar içindir; özel işletmeler için genel bir zorunluluk genellenemez. Kendi durumunuzu resmî kaynaklardan teyit edin.
Erişilebilirlik testi otomatik araçla yeterli mi?
Hayır, otomatik araçlar yalnızca bazı teknik sorunları tespit eder; klavye ve ekran okuyucu testleri gibi manuel değerlendirme de gereklidir.
Erişilebilirlik SEO'yu doğrudan iyileştirir mi?
Bazı uygulamalar (başlık yapısı, alt metin) her iki alana da katkı sağlar, ancak WCAG uyumluluğu otomatik SEO başarısı anlamına gelmez.
Mevcut siteme erişilebilirlik iyileştirmesi yapılabilir mi?
Evet, kontrast, klavye kullanımı, form etiketleri gibi birçok iyileştirme mevcut bir site üzerinde de uygulanabilir; kapsam mevcut altyapıya göre değerlendirilir.
Erişilebilirlik İhtiyacınızı Değerlendirelim
Web sitenizin erişilebilirlik durumunu incelemek için bize ulaşın veya web tasarım hizmetimizi inceleyin.
Şeffaf ve planlı bir süreç
Keşif
Hedeflerinizi, rakiplerinizi ve kullanıcılarınızı dinleyerek ihtiyaçları netleştiriyoruz.
Strateji
Site haritası, içerik planı ve SEO stratejisini proje takvimiyle birlikte sunuyoruz.
Tasarım
Markanıza özel arayüzleri mobil öncelikli olarak tasarlayıp onayınıza sunuyoruz.
Geliştirme
Hızlı, güvenli ve ölçeklenebilir kodla geliştirip tüm cihazlarda test ediyoruz.
Yayın ve Destek
Yayına alıyor, eğitim veriyor ve düzenli bakım ile büyümeyi sürdürüyoruz.